KOOLPA

efe

Erkek cinsini belirleyen Y kromozomu 114 gen içeriyor. Bu genlerin 80’den fazlasının görevi biliniyor. Bu kromozom üzerinde bulunan SRY geni erkek iç ve dış üreme organlarının şekillenmesinde rol oynuyor. Embriyonun ilk 8 haftasında cinsiyetsiz olan üreme hücreleri, bu gen sayesinde testis dokusuna dönüşerek testosteron salgılamaya başlıyorlar. Bu da erkeğin cinsinin gelişimini sağlıyor.

Y kromozomu üzerindeki genler arasında, bağışıklık sisteminde yer alan hücre türlerinin çoğalmasını sağlayan GM-CSF geni de bulunuyor. Çeşitli hücre yüzey antijenlerini sentezleyen, boy kısalığını önleyen, diş gelişimini belirleyen genler de bu kromozom üzerinde. Y kromozomu üzerindeki birçok gen ise etkin değil. Bazı biliminsanlarına göre erkekler, dinozorlar gibi yok olma tehlikesiyle karşı karşıya; yani nesilleri günün birinde tükenecek. Araştırmalar, erkeğin Y-kromozomunun gün geçtikçe küçüldüğü ve genlerinin de etkinliklerini yitirdiğini gösteriyor. Yani, Y-kromozomu yok olmaya doğru gidiyor. Bilim insanlarının iddialarına göre, son 300 milyon yıl içinde Y-kromozomu üçte iki oranında küçüldü; yani büyüklüğünün üçte ikisini ve kendini yenileme yetisini kaybetmiş durumda.

Y kromozomunun üzerindeki bazı genlerin kaybolmasıysa, sperm üretimini engelleyerek kısırlığa yol açabilecek. Erkeklerin kromozomlarındaki bu tür bozukluklardan dolayı, insanlığın da sonunun gelebileceği düşünülüyor. Birçok hayvan neslinin, erkeklerin kromozomlarındaki, dolayısıyla üreme yeteneklerindeki bozukluklardan dolayı tükendiği düşünülüyor. Y-kromozomu üzerindeki her türlü değişiklik, genetik kayıp ya da silinme, her kuşakla babadan oğla aktarılıyor. Y kromozomundaki silikleşme, 5000 kuşak sonra bu kromozomun görevini kaybetmesiyle, yani yok olmasıyla sonuçlanacak gibi görünüyor. Bu sürecin yaklaşık olarak birkaç milyon yıl sonra tamamlanması bekleniyor. Kimi araştırmacıysa Y kromozomunun çok daha kısa sürede yok olacağını ifade ediyor.

Kaynak: Bilim ve Teknik Dergisi, Ekim 2005

__________________