KOOLPA

gökhan

HDD: Sabit disk olarak tanımladığımız bu terimin açılımı ,High Density Disk (Türkçe telaffuz edersek te Yüksek Yoğunluklu Disk diyebiliriz.)
HEAD: Sabit disklerde Okuma/Yazma işlemini yapan mekanik parça.
PLATE: Bilgilerin yazıldığı parça. Bir sabit disk bir kaç tane diskten oluşabilir. Üste üste gelmiş bu disklere plaka olarak adlandırıyoruz.
TRACK: Sabit diskte bulunan plakalarının üzerinde gözle görülmeyecek eş merkezli dairesel çizgiler vardır.Işte bu dairesel çizgilere track (iz) diyoruz.
SECTOR: Her plaka üzerinde bulunan tracklar sectorlere ayrılırlar. HDD'de bulunan sectorler aynı hızadadırlar. Yani HDD'nizin üzerinde bulunan plakalardan birinin üzerindeki track'te bulunan herhangi sector, diğer plakanın üzerinde bulunan aynı track'in aynı sector'ünün hızasındadır. Biraz karışık oldu ama ;-)
CLUSTER: Cluster kavramını şöyle açıklarsak daha iyi anlaşılır. Şimdiye kadar öğrendiğimiz terimleri şöyle iç içe geçmiş birimler olarak tarif edersek(alt küme gibi) ( Plaka,track,sector,cluster). Buna göre "cluster", Sector'ler üzerinde ayrılmış en küçük küme olarak tanımlayabiliriz. Normalde FAT16,FAT32 ve NTFS dosya sisteminde, HDD'deki partition'un kapasitesine göre formatlama sırasında standart olarak belirlenmiş boyutta kümeler oluşuyor. Bu clusterların boyutunu, kullanılan dosya sistemi ve partitionun kapasitesi belirliyor. Ama sizde bu boyutu formatlama sırasında belirleye bilirsiniz.
Nasıl mı?
Cluster'ların boyutlarını belirlemek için formatlama işlemi sırasında *("/Z:n" ) paremetresini kullanıyoruz.
Örneğin;"format c:/Z:n"
(*Windows 2000/XP'de komut satırında bu işlemi "Format c:/A:<Cluster boyutu>" şeklinde gerçekleştirebilirsiniz. Örneğin;32K cluster için "Format c:/A:32" yazıyorsunuz.)
Bu ifadede bulunan "/Z:n" parametresinde sadece "n" değişkendir. "n" yerine belirlemiş olduğunuz cluster'ın boyutunun 2 katını yazıyorsunuz. Yani boyutunun 32K olmasını istediğiniz clusterlar için, Şu satırı yazacaksınız "format c:/Z:64".
"n" değişkenine neden cluster miktarının iki katını yazdığımıza gelince; "cluster sayısı= n*512byte" olarak belirtirsek,
Buradan 64*512=32768byte=32Kbyte çıkar.
Yalnız göz önünde tutulması gereken bir nokta var. Ayırmış olduğunuz kümelerin boyutu ne kadar büyük olursa boşa harcanacak yerde o kadar fazla olacaktır.
Neden mi? HDD'nizi, boyutu 32K olan boş kümelere ayrılmış olalım, Boyutu 33K olan bir dosyayı HDD'nize kaydetmek istediğiniz zaman,bu dosyanın 32K'lık bir bölümü bir kümeye ,kalan 1k'lık bölümüde 32K kapasiteli başka boş kümeye yerleşecek, geri kalan 31K'lık yer boşa harcanmış olacak. Aynı şekilde, 4 KB'lık dosya bile 32 KB yer kaplayacaktır. Çünkü bir cluster da tek bir dosya bilgisi yer almaktadır. Bu yüzden cluster'ların boyutu arttıkça boşa giden yer miktarıda artmaktadır. Ama yeterince büyük bir HDD'ye sahipseniz cluster'ın boyutunu arttırarak HDD'nin performansını biraz daha arttırabilirsiniz.
INTERFACE: Sabit disklerin hangi arabirimini kullandığını belirtir. Şuan EIDE/ATAPI yada SCSI arabirime sahip arabirimler kullanılmaktadır.Anakart üreticileride bu arabirimlere göre kontrol kartı yada kontrol chip'i üretmektedir. SCSI arabirimi EIDE arabirimine nazaran daha hızlı bi o kadarda pahalıdır. Bizim gibi birçok kullanıcı SCSI arabirimine sahip HDD'de kullanmasada büyük Ağlardaki Server'lar SCSI arabirimine sahip HDD'ler kullanıyor.
RAID: RAID'in açılımını Redundant Array of Indepent Disk olarak verebiliriz. Iki diski birbirine başlayarak güvenlik ve performansı yakalayabiliyorsunuz.Büyük ağlardaki sunucular için hem veri güvenliği açısından hem de Performans açısından belki en iyi yöntem RAID kullanmak gibi gözüküyor bu aralar. Bu konu hakkında detaylı bilgi için Özkan'ın yazmış olduğu makaleleri 1. yazı ve 2. yazı linklerinden okuyabilirsiniz.
RPM: Rotation Speed yani disklerin dakikadaki devrini (dönüş hızını) belirtir. Şu anda piyasada bulunan IDE sürücüler 5400rpm,7200rpm hızlarında iken, SCSI sürücülerdeki diskin dönüş hızı 10.000rpm,15.000rpm civarında gezmekte.
SEEK TIME: Bkz. DATA ACCESS TIME ;-)
DATA ACCESS TIME: Aynı zamanda "SEEK TIME" olarakta kabul ettiğimiz bu terim."Veri Erişim Hızı" olarak tarif edebiliriz. Sabit diskteki kafanın bir veriye erişebilmesi için bir track'tan diğer bir track'a geçerken kaydettiği zamandır. Kullanılan zaman birimi ise Milisaniye (ms) cinsindendir. Tabiki ne kadar kısa olursa o kadar iyidir. Üreticiler,ürünlerinin "Avarage Seek Time" (Ortalama Veri Erişim hızlarını) mutlaka belirtirler. Bizim içinde bir sabit disk almadan önce birbiriyle karşılaştırmamızı sağlayan önemli bir veridir.
LBA: Açılımı "Logical Block Address" olarak tanımlanan LBA disk performansını etkileyen önemli faktörlerden biridir. Diskinizde LBA'nın açık olduğundan emin olun.
FAT: "File Allocation Table" olarak bilinen FAT teriminin türkçe karşılığı olarak Dosya Yerleşim Tablosu olarak denilebilir. Hemem hemem herkesin ismini duyduğu bu terimdir. Amacı ise bir diskte olan dosyalara ait bilgilerin kayıtlı olduğu alanları belirtmeye yarar. Bir başka deyişle FAT bir diskin haritası gibidir.
DMA: Açılımı Direct Memory Access Türkçe olarak ta "Doğrudan Bellek Erişimi" diyebiliriz. EIDE arabirimine sahip sabit disklerin veri taşıma hızını belirleyen bir modtur.
PIO: Programmed Input/Output olarak açılımı olan PIO'da tıpkı DMA gibi EIDE arabirime sahip sabit disklerin veri taşıma hızını belirtir. DMA modtan farkı CPU gücüne daha fazla gereksinimi olması bu yüzden bu artık DMA modu destekleyen ürünler üretilmektedir.


IDE veri yolunda teorik max. veri transfer hızları
single word DMA 0 2.1 MByte/s
PIO mode 0 3.3 Mbyte/s
single word DMA 1, multi word DMA 0 4.2 MByte/s
PIO mode 1 5.2 MByte/s
PIO mode 2, single word DMA 2 8.3 MByte/s
EIDE veri yolunda max. teorik veri transfer hızları (ATA-2)
PIO mode 3 11.1 MByte/s
multi word DMA 1 13.3 MByte/s
PIO mode 4, multi word DMA 2 16.6 MByte/s
Ultra-ATA'nın teorik maksimum veri transfer hızları
Ultra DMA Mod 2 33.3 MByte/s
Ultra DMA Mod 4 66.7 MByte/s
Ultra DMA Mod 5 100 MByte/s


-Geçmişten günümüze ATA standartı veri aktarım hızları-

Bu konu ile ilgili son olarak şunu söylemek istiyorum, Örneğin ATA 66 ile ATA 100 arasında hiç bir zaman gözle görülebilecek gibi bir performans artışı gözleyemedik. Şu sıralar yeni ATA standartı olan ATA 133'te bakalım bu fark ne kadar olacak ;-).
Dosya Sistemleri
Şu an kullandığımız dosya sistemlerine göz atarsak; FAT16, FAT32, NTFS, Linux Ext2 ve Linux Swap dosya sistemlerini görebiliriz. Şimdi bu dosya sistemlerini ve özelliklerini kısaca tanıyalım.

FAT16 (File Allocation Table 16)
FAT16 da yer alan 16'nın anlamıyla başlayalım, Bu 16'nın anlamı, bu dosya sisteminin dosya yerleşim tablosuna 16 bit adresleme yapabilmesinden kaynaklanıyor.Bu dosya sistemini çok geniş işletim sistemiyle (DOS, Win.3x,Windows 95/98/Me/NT/2000/XP) kullanılmasına rağmem, Günümüzde tercih edilmemektedir. Bunların sebeplerini sıralarsak;
-Dos, Win.3x, Windows95/98 te maksimum 2GB, Windows NT/2000/XP te maksimum 4GB kadar disk yada partition'ları desteklemektedir.
-Daha önceden bahsettiğimiz gibi HDD'lerin en küçük kümeleri olan clusterlar bu dosya sisteminde maksimum 65525 adet bulunmaktadır.
-FAT 16'da clusterların boyutu çok büyüktür.
-Partitionun boyutu arttıkça cluster'ın boyutuda artar.Bundan dolayı da yer kaybı fazla olur.

FAT 12/16 Default Cluster Size
Partition size( MB) FAT type Sectors per Cluster Cluster Size
0-15 12 bit 8 512bytes
16-127 16 bit 4 2K
128-255 16 bit 8 4K
256-511 16 bit 16 8K
512-1023 16 bit 32 16K
1024-2047 16 bit 64 32K
2048-4096 16 bit 128 64K*

* Yalnızca Windows NT/2000/XP işetiminde

FAT 32 (File Allocation Table 32)
FAT 32 ile tanışmamızla FAT 16 daki 16 bit'lik dosya yerleşim tablosuna adresleme yerine 32 bit adresleme yapabilme olanağı doğdu.Bu sayede daha fazla yere ve daha küçük boyutta clusterlara sahip olacaktık.
FAT 32 dosya sisteminiyle kullanılan iştesim sistemelerini, Windows 95 OSR2 (OEM Service Release 2), Windows 98/ME/2000/XP olarak sıralayabiliriz.
FAT 32 ile gelen diğer yeniliklere bi göz atarsak;
-En büyük yenilik olarak büyük disk yada partitionları desteklemesi. FAT 32 ile birlikte 2 terebytes'a kadar olan diskleri kullanabilmek.
-FAT 16'ya göre daha az boyutta cluster'a sahiptir.
-Her partitionda maksimum 4,294,967,296 (2^32) clusters bulunabilir.
-Ayrıca FAT 32 ile çift boot kaydı tutuluyor.
FAT 32 Default Cluster Size
Partition size( GB) Sectors per Cluster Cluster Size
0.256< 1 512bytes
0.256-8 8 4K
8-16 16 8K
16-32 32 16K
>32.04 64 32K


NTFS (New Technology File System)
NTFS dosya sisteminin çıkmasıyla artık NT tabanlı sistemler için en önemli olan veri güvenliğinde önemli ölçüde iyileşme sağlandı. Bu dosya sistemini Windows NT/2000/XP işletim sistemleri kullanıyor,yani NT teknolojisine sahip işletim sitemleri de diyebiliriz. Şimdi bu dosya sisteminin özelliklerine bakalım.
-Maximum 2 terebytes'a kadar olan diskleri formatlayıp kullanabilirsiniz.
-Cluster boyutu FAT 16 dosya sisteminden daha az olduğu için boşa horcanan yer miktarı daha azdır.
-Veri güvenliği son derece gelişmiştir. Örneğin NTFS dosya sistemine sahip Windows 2000/XP'de sadece istediğiniz dosyayı paylaşıma açabilmenize izin vermesine rağmen. FAT dosya sisteminde kurulu olan Windows 2000/XP'de, bu işlemi gerçekleştiremiyorsunuz. Ancak diskinizi yada partitionuzun tamamını açarak paylaşım yapabiliyorsunuz. Yani kısacası NTFS ile dosya-klasör bazında paylaşım açma, yapabilme yeteneği geliyor diyebiliriz.
-Yine veri güvenkiği için son derece gelişmiş olan EFS (Dosya şifreleme sistemi) geliyor.
-Ayrıca Windows 2000 ile kullanılmaya başlayan Disk Quota (Kota) özelliği sayesinde de, kullanıcılara belli miktarda disk alanı kullanması için belli bir sınırlama getirebiliyosunuz.
-Daha önceden bahsettiğimiz gibi NTFS'i sadece Windows NT/2000/XP kullanıyor. Windows 98 gibi NTFS' i desteklemeyen bir sitemden, NTFS ile formatlanmış disklere erişebilmeniz mümkün değil.
-Son olarak birde FAT dosya sisteminin rahatlığına alıştığımız gibi, bi sorun olduğu zaman sistemi kolay mudahala etme olayı, NTFS'de biraz karışık geliyor. NTFS'de Recover Console'u kullanarak disk'e erişmek kullanıcıları fazla memnun etmiyor.
NTFS Default Cluster Size
Partition size( GB) Sectors per Cluster Cluster Size
0.512< 1 512bytes
0.512-1 2 1K
1-2 4 2K
2-4 8 4K
4-8 16 8K
8-16 32 16K
16-32 64 32K
>32 128 64K
Linux Ext2 ve Linux Swap
Adındanda anlaşıldığı üzere, Linux Ext2 ve Linux Swap dosya sistemleri Linux OS'de kullanılıyor. Bu dosya sistemlerinden Linux Ext2, Maksimum 4 terebytes'a kadar disk yada partition'ları destekliyor. Linux Swap ise Linux Swap dosyalarının yer aldığı bölümdür.