KOOLPA

KöTü KeDi ŞeRaFeTTiN

Türkiye'de kurulu rüzgâr türbinlerinin toplam kapasitesi 67 megavat olup kısa sürede 110 megavata çıkması bekleniyor. 'Temiz enerji' veren rüzgâra yatırımcıların ilgi göstermesi sevindirici. Çünkü medeniyet ve çevrecilik neredeyse eşanlamlı hale geldi

Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu, atmosferdeki sera gazı birikimlerini, iklim sistemindeki tehlikeli insan kaynaklı etkiyi önleyecek bir düzeyde durdurmayı amaçlayan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 21 Mart 1994'te yürürlüğe girmesinden sonra, Kyoto Protokolü de 16 Şubat 2005'te yürürlüğe girmişti.
İmzalayan ülkeler için bağlayıcılık taşıyan, emisyon hedeflerinin net olarak belirlendiği ve imzacıların 2008-2012 dönemindeki emisyonlarını, 1990'daki emisyon düzeylerinin en az yüzde 5'i kadar indireceklerini şart koşan protokole hem dünya kamuoyu yakın ilgi gösterdi, hem de AB konuya hassas yaklaştı. Bunun yansımaları, yasal düzenlemeler ve özel sektörün bazı yatırım girişimleriyle ülkemizde de görülmeye başladı. Bu amaca ulaşmanın temel yolu da belirlenmiştir: Fosil yakıt tüketimini azaltarak, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek.
'İklim değişikliği' ve 'yenilenebilir enerji' başta BM olmak üzere birçok kurumun en önem verdiği konulardandır. Bu konuda birçok panel ve toplantının yapılması, politikacıların ve bilim adamlarının bir araya getirilmesi amaçlanmaktadır. Dünya Meteoroloji Organizasyonu (WMO) ve BM Çevre Programı (UNEP) 1988'den beri 'İklim Değişikliği Paneli' adıyla yaptığı organizasyon, konuya verilen önemin iyi bir örneği. Burada, politika yapıcılara yönelik iklim konulu tavsiyeler oluşturulması ve gelişmelerin paylaşılması amaçlanmaktadır. İklim Değişikliği Paneli BM'nin altı resmi dilinde yürütülüyor ve genellikle hükümetlerle diğer katılan kuruluşlardan yüzlerce temsilcinin katılımı sağlanabiliyor.
Panelde iklim değişikliğinin bugünü ve yarını hakkında önemli bilgiler paylaşılmakta, öneriler üretilmektedir. Değerlendirme Raporu, panelin en önemli faydasıdır. Farklı milletlerden yüzlerce uzman rapor taslağı çıkarmakla görevlidir. 2001'deki rapor çalışması sırasında yaklaşık 1000 uzman taslak çıkarmakla, 2 bin 500 kadar uzman da gözden geçirmekle görevlendirilmiştir. 4. Değerlendirme Raporu da geçtiğimiz günlerde yayımlandı.

Mevzuat ve tanımlamalar
TBMM'de, 10 Mayıs 2005'te kabul edilen Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin 5346 Sayılı Kanun'un amacı şöyle açıklanmıştır: "Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması, bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli biçimde ekonomiye kazandırılması, kaynak çeşitliliğinin artırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların değerlendirilmesi, çevrenin korunması ve bu amaçların gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesi." Kanunun tanımlara ilişkin 3. maddesinin 8. altbaşlığında, yenilenebilir enerji kaynakları şöyle sıralanıyor: Hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, biyogaz, dalga, akıntı enerjisi ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynakları... Buna ek olarak 4 Ekim 2005 tarihli ve 25956 sayılı resmi gazetede yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, söz konusu kaynaklara dayalı tesisler için üretim lisansı sahibi tüzelkişilere Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi verilmesine ilişkin usul ve esaslarını belirlemiş ve bu kapsamdaki yatırım sürecini hızlandırmıştır.
Enerji Piyasası Kurumu tarafından Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuatı çerçevesinde yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim yapan tesislere ilişkin destek mekanizmaları oluşturulmuştur. Bu kapsamda, "yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak üzere lisans almak için başvuruda bulunan tüzelkişilerden lisans alma bedelinin yüzde biri dışında kalan tutarın tahsil edilmememesi", "yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için ilgili lisanslara derç edilen tesis tamamlanma tarihini izleyen ilk sekiz yıl süresince yıllık lisans bedeli alınmaması" veya "yerli doğal kaynaklar ile yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerine, TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından, sisteme bağlantı yapılmasında öncelik tanınması" gibi özel sektör yatırımlarını teşvik edici birçok konu karara bağlanmıştır.
Rüzgâr, son zamanlarda Türk girişimcisinden gördüğü ilgi sebebiyle, yenilenebilir enerji kaynaklarının değerinin yakın gelecekte anlaşılmasına iyi bir örnek olacak. Rüzgâr enerjisi, hava akımının sahip olduğu hareket enerjisidir. Bu enerji mekanik veya elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Rüzgâr enerjisinden faydalanılması tarihin çok eski dönemlerine kadar gitmektedir. İnsanlık rüzgâr enerjisinden ilk olarak yelkenli gemilerde faydalanmıştır. Tarihin daha ileriki safhalarında rüzgâr enerjisinden su pompalama ve tahıl öğütmede faydalanıldığını görüyoruz. Rüzgâr enerjisinden ilk elektrik üretimiyse, 1891'de Danimarka'da başarıldı. Günümüzde, faydaları daha iyi anlaşıldığı için, rüzgârdan elektrik üretimine yönelik teknoloji hızla gelişiyor. Fosil, nükleer ve diğer enerji üretim yöntemlerinde atmosfere sera gazı olarak ifade edilen zararlı gazlar salınmakta, bu gazlar dünyamızın iklim koşullarını etkilemekte, havayı ve suyu yani çevreyi kirletmektedir. Rüzgâr enerjisiyse temiz bir enerjidir. Geçmişte gürültü kirliliği yaratmakla eleştirilmiş olsa da pervanelerin dönerken çıkardığı sesler artık ciddi ölçüde azaltılmıştır. Dünyadaki ve ülkemizdeki kullanım oranının düşük olmasına karşılık, 2020'de dünya elektrik talebinin yüzde 12'sinin rüzgâr enerjisinden karşılanması için yoğun araştırma ve büyük yatırımlar yapılmaktadır.

Kapasite ve umut
Bugün rüzgâr türbinleri ile rüzgâr enerjisinden üretilen toplam güç 71 bin
MW civarındadır. 2010 yılında toplam gücün 120 bin MW bulacağı düşünülmektedir. Dünyadaki elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 1'i rüzgâr enerjisiyle yapılmaktadır. Dünya üzerinde yaklaşık olarak 250 bin kişi bu sektör için çalışmaktadır. Bu güçten en fazla yararlanan ülke Almanya'dır. Almanya toplamda 21 bin MW civarında güç üretmektedir ve Almanya'nın elektrik enerjisi ihtiyacının yüzde 7'sini karşılamaktadır. Rüzgâr gücünden en çok yararlanan diğer ülkeler İspanya, ABD, Hindistan, Danimarka, Hollanda, İtalya, Japonya, Britanya ve Çin'dir. Tükettiği enerjinin yüzde 20'sini rüzgâr türbinleriyle karşılayan Danimarka'da rüzgâr sanayiinde 12 bin kişinin çalıştığı göz önüne alınırsa, istihdam için önemli katkıları olan bu sektörün ülkemizdede desteklenmek istenmesini anlamak zor değildir.

Hızlanan yatırımlar
Otoritelerin tahminlerine göre 2006'da ülkemizde 172,0 milyar kilovat saat civarında elektrik tüketildi ve arzın 3,1 milyar kilovat saati de rüzgâr enerjisinden karşılandı. Ülkemizde halihazırda kurulu rüzgâr türbinlerinin toplam kapasitesi 67 megavat olup, yakın zaman içinde 110 megavata çıkması bekleniyor. Türkiye'de birçok ilke imza atmış işadamlarımızdan 5 yılda 250 megavatlık enerji yatırımı yapacakları ve bu hedef doğrultusunda ilk adımınların atıldığı, 41 megavatlık bir rüzgâr santrali projesinin ivedilikle başlatıldığı ve tamamlandığında 161 milyon kilovat saat elektrik üretiliceği türünde açıklamalar basına yansımaya başlamıştır. Bu tür açıklamalar iş dünyasının konuya yaklaşımını anlamakta önem taşımaktadır. Ülkemizde toplam 400 MW'lık rüzgâr santralı projesi inşaat halindedir ve 48.000 megavatlık bir potansiyelin varlığı otoritelerce ifade edilmektedir. Yatırım maliyetinin MW başına 1-1.3 milyon avro olduğu düşünüldüğünde büyük tutarlı yatırımların kapıda olduğunu görmek güç değildir. Temiz enerjiye yatırım yapmak isteyen yatırımcılar bu örneklerle sınırlı değildir. Bu sebepledir ki Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. M. Hilmi Güler, Türkiye Rüzgâr Enerjisi Potansiyel Atlası (REPA) Projesi'nin tanıtımında büyük ilgiyle karşılanmıştır. Bugün itibarıyla en büyük sorun karşılaşılan beklenmedik ilgi yüzünden türbin üreticilerinin en az iki senelik bekleme süreleriyle sipariş kabul etmeleridir.
Görülmektedir ki yakın gelecekte ülkemizde rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, biyogaz, dalga, akıntı enerjisi yatırımları gündemde olacaktır. Gerek büyüyen ekonomisiyle Türkiye'nin toplam sera gazı salımında, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf ülkeler arasında en fazla sera gazı üreten ülkelerden biri olduğu, gerek yapılacak yatırımların ekonomiye olumlu etkisi, gerek çevreye sağlayacağı faydalar, gerekse yaratacağı istihdam imkânlarıyla yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi daha sık duyacağımız bir konu olma yolundadır. Bazı projeksyonlara göre ülkemizin elektrik ihtiyacı 2010'da 242 milyar, 2020'de ise yaklaşık 500 milyar kilovat saate yükselecektir. Demek oluyor ki mevcut üretimimizi üç kat artırmamız kaçınılmazdır. Bugün medeniyet kelimesinin neredeyse çevrecilikle eşanlamlı hale geldiğini, kamuoyunun çevre problemlerine odaklandığı ve akılcı mevzuat değişikliklerinin ve teşvik mekanizmalarının girişimcileri hızla harekete geçirebildiğinin saptandığı hatırlandığında, adı geçen yatırımların ileride daha fazla destekleneceğinden kuşku duyulmamaktadır.

08.02.2007 Radikal

__________________
Başkasının keyfine göre yaşamak sefalettir!