KOOLPA

KöTü KeDi ŞeRaFeTTiN

Hazar bölgesi, dünyanın enerji merkezi olma yolunda hızla ilerlemektedir. SSCB dağıldıktan sonra, bu bölgenin beş kıyıdaş ülke arasında paylaşılmış olması, küresel enerji devlerinin bölgeye göstermiş oldukları ilgiyi artırmaktadır.

Enerji kaynakları açısından zenginliği, mersin balığı ve havyar potansiyeli, Doğu-Batı ve Kuzey-Güney koridorları arasında geçiş noktası olması, Hazar Denizi'ni stratejik ve jeopolitik açıdan önemli bir merkez haline getirmiştir. Hazar'a kıyısı olan Azerbaycan, Rusya, Kazakistan, Türkmenistan ve İran'ın içerisinde bulundukları siyasi belirsizlik ve karışıklıklar, ABD'nin enerji kaynaklarının efendisi olma hayali ve Avrupa Birliği'nin sürekli artan doğalgaz ihtiyacı Hazar'ın önemini daha da artırmaktadır. Bu nedenle, 400 bin kilometrekare yüzölçümüne sahip, dünyanın en büyük iç denizi Hazar Denizi ve etrafındaki enerji kaynaklarının paylaşımına yönelik savaş tüm hızıyla devam etmektedir.

Hazar'da, ABD Dışişleri Bakanlığı'na göre 30 milyar ton, Fransa'ya göre 35 milyar ton, Rus uzmanlara göre ise 8 milyar ton petrol bulunmaktadır. Ayrıca, farklı kaynaklar tarafından yapılan çalışmalarda bölgede, 15-20 trilyon metreküp doğalgaz rezervi bulunduğu da tahmin edilmektedir. Ülkemizin 2005 yılında 32 milyar metreküp doğalgaz kullandığı düşünüldüğünde, Hazar bölgesindeki doğalgaz rezervlerinin büyüklüğü anlaşılabilecektir. Diğer taraftan, dünyadaki mersin balığı potansiyelinin yüzde 90'ı Hazar Denizi'nde bulunmaktadır. Tüm dünyadaki havyar üretiminin yüzde 85'i de Hazar'dan elde edilmektedir. Hazar, tarihi Büyük İpekyolu Projesi'nin bir parçası olarak ABD başta olmak üzere, Rusya ve AB ülkeleri için Kafkasya üzerinden Türkistan'a geçişte önemli bir koridordur.

Hazar bölgesi, dünyanın enerji merkezi olma yolunda hızla ilerlemektedir. SSCB dağıldıktan sonra, bu bölgenin beş kıyıdaş ülke arasında paylaşılmış olması, küresel enerji devlerinin bölgeye göstermiş oldukları ilgiyi artırmaktadır. Bu büyük ilginin sonucunda, 15 ülkeden, 25 petrol şirketi, Hazar'a 100 milyar dolara yakın yatırım yapmıştır.

Hazar ve boru hatları

Hazar bölgesinde petrol taşıma amaçlı faaliyette olan üç hat bulunmaktadır. Bu hatlar:

. Tengiz (Kazakistan)-Novorossisk (Rusya) Petrol Boru Hattı, 1580 km uzunluğunda ve yıllık 26 milyon ton taşıma kapasitesine sahiptir.

. Atirau (Rusya)-Samara (Rusya) Boru Hattı, yıllık 15 milyon ton taşıma kapasitesine sahiptir.

. Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı (Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye), 1730 km uzunluğunda ve yıllık 50 milyon ton taşıma kapasitesine sahiptir. Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı'na Kazak petrollerinin ulaştırılabilmesi amacıyla, Aktau-Bakü Boru Hattı gündeme gelmiştir.

Hazar Bölgesi'nin petrol ihraç potansiyeli, 2010'da 140 ve 2015'de 215 milyon ton olarak tahmin edilmektedir. Dolayısıyla, şu an da faaliyette bulunan boru hatlarının, 2010 yılı itibariyle tahmin edilen 140 milyon ton petrol ihracatını gerçekleştirmede yetersiz olacağı görülmektedir. Bu nedenle, Hazar bölgesindeki petrol ve doğalgazı taşıyacak yeni projeler ortaya çıkmıştır. Bu projeler:

. Kazakistan-Türkmenistan-İran Petrol Boru Hattı, 1440 km uzunluğunda ve yıllık 25 milyon ton taşıma kapasitesine sahiptir. Bu hatla ilgili proje çalışmaları devam etmektedir.

. Kazakistan-Çin Petrol Boru Hattı, yaklaşık 3000 km uzunluğunda, yıllık 20 milyon ton taşıma kapasitesine sahiptir. Hattın inşasına başlanmıştır.

. Bakü-Tiflis-Erzurum-Ankara Doğalgaz Boru Hattı, 1200 km uzunluğunda, yıllık 15 milyar metreküp taşıma kapasitesine sahiptir. Hattın inşasına başlanmıştır.

. Nabucco Doğalgaz Boru Hattı, 3400 km uzunluğunda, yıllık 30 milyar metreküp taşıma kapasitesine sahiptir. Proje aşamasında olan Nabucco Hattı'yla, Hazar bölgesindeki doğalgazın Türkiye üzerinden Güney Doğu Avrupa'ya (Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Avusturya) taşınması hedeflenmiştir. Bu sayede, Avrupa Birliği'nin Rus gazına olan bağımlılığının azaltılması planlanmıştır.

Dünya petrol rezervlerinin yüzde 25'inin, doğalgaz rezervlerinin yüzde 12'sinin bulunduğu Hazar bölgesi, proje halindeki petrol ve doğalgaz hatlarının da faaliyete geçmesiyle, dünya enerji merkezi haline gelecek ve dünya siyasetinin önemli aktörleri arasındaki yerini alacaktır.

02.02.2007 Dünya / Serdar İskender

__________________
Başkasının keyfine göre yaşamak sefalettir!