KOOLPA

efe

Prostat kanseri en sık ortaya çıkan kanserler arasında. ABD’de yapılan araştırmalara göre, prostat kanseri sıklık bakımından akciğer ve kalın bağırsak kanserlerinin önüne geçmiş durumda. Prostat kanseri tüm kanserlerin %32’sini oluşturuyor ve yaşlı erkek hastalığı olarak biliniyor. Ancak, ender de olsa 40 yaş altında da görülebiliyor. Yapılan otopsi çalışmalarına göre 50 yaş üzerindeki her 10 erkeğin dördünde prostat kanseri bulunuyor. Ancak, prostat kanseri oldukça yavaş bir seyir izlediği için bu kişilerin çoğu farklı nedenlerden ölüyorlar. Yaş ilerledikçe prostat kanseri riski artıyor. Yine otopsi sonuçlarına göre 75 yaş ve daha yukarısındaki her 4 erkeğin üçünde prostat kanseri var. Erkek ömrünün 100-110 yıla uzaması durumunda her erkeğin prostat kanserine yakalanacağı düşünülüyor. Prostat kanseri olasılığı bu kadar fazla olsa da, klinik düzeyde, yani teşhis edilebilen prostat kanseri vakaları daha az sayıda. Prostat muayenesi ve kan tetkikiyle yapılan taramalarda hiçbir idrar yakınması olmayan erkeklerin % 7’sinde prostat kanseri teşhis ediliyor. Üroloji uzmanına idrar şikayetleriyle gelip, prostat muayenesinde ve kan tetkikinde anormallik olan erkeklerinse yaklaşık %40’ında prostat kanseri teşhis ediliyor.

Prostat kanserinin kendine özgü bir belirtisi yok. Yol açtığı şikayetler iyi huylu prostat büyümesiyle aynı. İleri evre kanserlerde kemik ağrıları ön planda olabiliyor. Prostat kanserinin teşhisinde en önemlisi, prostat muayenesi. Rektal yolla yapılan bu muayenede prostatın sert olarak hissedilmesi ya da ele nodül gelmesi, şüpheli bulgular arasında. Teşhiste yardımcı olan en önemli kan tetkikiyse PSA (prostat spesifik antijen). Normal üst sınırı 4 ng/ml olan PSA’daki yükselme, prostat kanserinin erken belirtisi olabiliyor. Prostat muayenesinde şüpheli sertliği ya da PSA değeri yüksek olan kişilere prostat biyopsi öneriliyor. Prostatın çeşitli bölgelerinden çok sayıda parça alınarak bunlar mikroskopik incelemeye tabi tutuluyor. Patolojik olarak prostat kanseri teşhisi konulan hastalara, yaşına ve kanser evresine göre tedavi uygulanıyor.

Prostat kanserinin kesin tedavisi ameliyat. Kanser, prostat sınırlarını aşmadıysa, organın tamamen çıkartılması hayat kurtarıcı oluyor. Prostat kanserinde uygulanan ameliyata “radikal prostatektomi” deniliyor. Bu ameliyatta prostat bezi, kapsülüyle birlikte çıkartılıyor. Hedef, geride prostat dokusu bırakmamak. Radikal prostatektomi, büyük ve riskli ameliyatlardan biri olarak kabul ediliyor. Ameliyata bağlı ölüm riski %1 civarında. Ameliyat sonrasında sertleşme sorunları, idrar kanalında tıkanma ve idrar tutamama görülebiliyor. Son yıllarda geliştirilen sinir koruyucu ameliyat teknikleri sayesinde prostat, penise giden ve prostatın hemen yan tarafından geçen sinirlere hasar verilmeden çıkarılabiliyor. Bu nedenle ameliyat sonrası sertleşme sorunu da yaşanmıyor. Eğer kanser, çevredeki lenf bezlerine ya da kemiğe sıçradıysa ameliyat önerilmiyor ve ilaç tedavisi ya da radyoterapi uygulanıyor. Prostat bezi testosteron uyarısına karşı hassas olduğu için, ilaç tedavisindeki temel hedef, kan testosteron düzeyini azaltmak, hatta sıfırlamak. Bunun için testosteron üretimini azaltan ve testosteronunun etken maddesine, yani dehidrotestosterona dönüşümünü engelleyen ilaçlar kullanılıyor.

Kaynak: Bilim ve Teknik Dergisi, Ekim 2005

__________________