KOOLPA

efe

TANIMI: Küresel bir ağırlığın omuzdan fırlatılmasına dayanan pist ve alan sporu. Eski taş fırlatma sporundan geliştirilmiştir.

TARİHÇESİ: Gülle, eski taş fırlatma sporundan geliştirilmiştir. Taş yerine gülle (top güllesi) ilk kez İngiliz ordusundaki spor gruplarınca kullanıldı. Önceleri güllenin ağırlığı 3,63 – 10,9 kg. arasında değişmekteydi. 1896’daki ilk modern Olimpiyat Oyunları’nda ve uluslararası karşılaşmalarda, erkeklerde 7,26 kg. ve bayanlarda 4 kg’lık standart ağırlıklı gülleler kullanılmaya başlandı.
Geçmişte gülle atıcıları bakış yönünün atış yönüyle dik açı yaptığı bir duruşla atışa başlardı. 1950’lerde Parry O’Brien (USA) atış yönüne sırtı dönük bir duruşla atışa başlama tekniğini geliştirdi. Böylece 90 derece yerine 180 derecelik bir dönüş yaparak gülleyi daha uzağa atma olanağını buldu. Gülle atmada çok başarılı olan O’Brien’nin tekniği bütün dünyada benimsendi. Randy Matson (USA) 1965’te dünya rekorunu 21 m’nin üzerine çıkardı. Daha sonra rekor 22 m’yi aştı.

REKORLARI: Gülle atma tekniğindeki sürekli gelişmeler bu alandaki rekor uzaklığın iki katına çıkarılmasını sağlamıştır. Uluslararası Amatör Atletizm Federasyonu’nun (IAAF) kabul ettiği ilk resmî dünya rekoru J. M. Mann’ın (USA) 1876’da elde ettiği 9,44 m’lik derecesidir. Şu an erkeklerde dünya rekorunu elinde bulunduran Randy Barnes’ın (USA) derecesi 23,12’dir. Randy Barnes bu rekorunu 20/05/1990 tarihinde elde etmiştir. Bayanlarda ise dünya rekorunu elinde bulunduran Natalya Lisovskaya’nın (URS) derecesi 22,63’tür. Natalya Lisovskaya bu rekorunu 07/06/1987 tarihinde elde etmiştir.

AĞIRLIĞI: Erkeklerde 7,257 kg. ve bayanlarda 4 kg’dır. Bayanlarda okul karşılaşmalarında daha hafif gülleler de kullanılmaktadır.

YAPISI: Genellikle güllenin yüzeyi demir ya da pirinçten yapılır; pirinçten daha sert herhangi bir maden de kullanılabilir. İçi ise kurşun veya benzeri bir madde ile doldurulur. Yüzey, düzgün bir küre şeklinde olmalıdır.

KURALLARI: Çapı 2,135 m. olan bir dairenin içinden atılan güllenin, bu dairenin merkezinden çizilen yaklaşık 65 derecelik bir açı dilimi içine düşmesi gerekir. Dairenin ön bölümünde 10 cm. yüksekliğinde bir tahta bulunur. Gülle takozunun üstüne, çembere ya da çemberin dışına basan güllecinin atışı geçersiz sayılır. Yarışmacı, atıştan sonra atış alanını ayakta ve bölüm çizgisinin arkasından terkeder.
Hiçbir hata yapmamak koşuluyla yarışmacılar her atışlarında bir kez ara vermek hakkına sahiptirler. Yarışmacı atış hareketini kesip, ara verdiğinde gülleyi yere bırakabilir. Yeniden atış hareketine başlarken yine hareketsiz bir duruşla başlamak zorunluluğundadır.

Gülle, sektör çizgilerinin iç kenarlarının arasına düşmek zorundadır.

Yarışmacıların sayısı sekizden az ise genel olarak her bir yarışmacının altı atış hakkı vardır. Bu durumun dışında, genel olarak her yarışmacının üç hakkı vardır. En iyi sekiz yarışmacı daha sonra üçer atış daha yaparlar. Altı atış hakkı içinde en iyi dereceyi yapan yarışmacı birinci olur. Birincilik için beraberlik olması halinde, yarışmacıların yaptıkları ikinci en iyi derecelerine göre birinci saptanır.

Oyunda düzgün bir atış beyaz bayrakla, hatalı bir atış ise kırmızı bayrakla gösterilir. Oyunda 1 numaralı hakem, kol pozisyonunu inceler. 2 numaralı hakem yarışmacının ayağı veya vücudunun herhangi bir yanı ile hata yapıp yapmadığını gözler.
Atış sırasında yarışmacı çemberden dışarı çıkar, dengesini kaybedip ayak veya elinin biri ile dahi çemberin dışına dokunursa, gülle takozunun üstüne değerse o atış geçerli sayılmaz.

OYUN ALANI: Gülenin atıldığı daire dahil olmak üzere, dairenin merkezinden çizilen yaklaşık 65 derecelik bir açı dilimi oyun alanını oluşturur.



Beyaz boyalı bir çizgi ile veya beyaza boyanmış bir demir, çelik ya da tahta şerit ile çevrelenmiştir. Daire içinin beton olması önerilir. Bu yarışmada yükseltilmiş bir gülle takozu kullanılır. Ağaçtan imal edilen bu takoz, atış sırasında atletin içeride kalmasını sağlar. İçten uzunluğu 1.22 m, genişliği 114 mm. olup üstü beyaza boyanır.

ATIŞ HAREKETİ: Yarışmacı atış hareketine sabit bir duruşla başlar. Sadece bir el kullanılabilir. Gülle tek elle çeneye yakın tutulmalı, tüm atış eylemi boyunca bu el başlangıçtaki duruşundan aşağıya düşmemelidir. Gülle, hiçbir zaman omuz çizgisinden ileri getirilmemelidir. Atışa başlarken çenenin yakınında tutulması ve atış boyunca hiçbir zaman omuz altında ya da arkasında olmaması gerekir.

ÖLÇÜM: Her atışçan hemen sonra ölçüm yapılır. Atışlar, “daireyi çevreleyen çemberin iç kısmından güllenin en yakın izine olan uzaklık” olarak ölçülür. Ölçüm, güllenin izinden ve dairenin merkezinden geçen doğru boyunca yapılır. Ölçülen uzunluk, alttaki en yakın cm.’ye indirgenir.

__________________