KOOLPA

Alvertis

Salma teorisi
Temel olarak salmanın görevi ve amacı teknenin yanal yatmasını engellemek ve ilerlemesini sağlamaktır. Peki yelkenli tekneler neden yana doğru bayılılar? Bunun cevabını yelken teorisiyle anlatmalıyız. Bir yelken emiş yada itiş dediğimiz iki şekilde oluşan kuvvetin etkisiyle ilerler. Emiş kuvvetinde yelken her iki tarafında oluşan basınç farkı ile ilerlerken, itişte sadece arkadan gelen rüzgarın itmesiyle ilerler. Dolayısıyla orsa ve


apaz seyri gibi yelken seyirlerinde emiş var iken, pupa gibi rüzgarın kıç veya kıç omuzluklardan (arka ve arka çaprazlardan) geldiği seyirde itiş kuvveti devreye girer. Emiş, itiş kuvvetinde çok daha büyüktür. O yüzden orsa ve apaz seyrinde yelkenli tekneler bu emiş kuvvetinin yanal kuvveti etkisiyle yana doğru yatarak seyir yaparlar.
Yandaki şekilde yelkene üstten bakıyoruz ve rüzgarın etkisiyle yelkende oluşacak olan kuvveti görüyoruz. Görüldüğü gibi bu kuvvetin çok büyük bir kısmı yelkeni yana doğru kaydırmaya çalışır. Kuvvetin küçük bir kısmı ise yelkenli tekneyi ilerletmeye çalışır. Ama yelkende oluşan bu yanal kuvvet yelkenli tekneyi de yana atmak isteyecektir. Dolayısıyla yelkenli tekne bu kuvvet etkisiyle ilerlerken çok daha büyük ölçüde yana kayacaktır. İşte bu yanal kuvvete karşı koymak için salma dediğimiz yapıyı kullanmak zorunda kalırız.




Yandaki çizimde rüzgarın yelkenli tekneye 45 ile 90 derece arası bir açıyla vurduğunu ve bunun sonucunda emme kuvvetinin oluşarak tekneyi yana yatırdığını görüyoruz. Eğer salma olmasaydı yelkenli tekne, seyrettiği rotasından büyük ölçüde yana kayacaktı ya da yelkende oluşan bu kuvveti karşılayamayarak devrilecekti.